เกียวโตคือเมืองที่นักท่องเที่ยวทั่วโลกอยากมาเยือนมากที่สุดแห่งหนึ่งในญี่ปุ่น และย่านกิออน (Gion) คือหัวใจของเมืองนั้น — ย่านที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานกว่าพันปี ซึ่งยังคงเป็นที่อยู่อาศัยและที่ทำงานของไมโกะ (Maiko) และเกอิโกะ (Geiko) ผู้หญิงที่ได้รับการฝึกฝนทักษะดนตรี การเต้น และการต้อนรับแบบดั้งเดิมมาหลายปี
ในเดือนเมษายน ค.ศ. 2024 เกียวโตประกาศมาตรการที่ทำให้สื่อทั่วโลกพาดหัวข่าว — ห้ามถ่ายรูปในถนนเอกชน (shidō — ถนนส่วนบุคคล) ภายในย่านกิออน และหากฝ่าฝืนจะถูกเรียกเก็บค่าปรับ 10,000 เยนจากองค์กรชุมชนที่ดูแลพื้นที่ [1]
ทำไมถึงต้องมีกฎนี้?
ปัญหาไม่ได้เพิ่งเกิดขึ้น แต่สะสมมาหลายปี นักท่องเที่ยวบางส่วนที่พบไมโกะหรือเกอิโกะในย่านกิออนจะวิ่งตาม ยื่นกล้องหรือสมาร์ตโฟนเข้าไปใกล้ หรือยืนขวางทางไม่ให้เดินผ่าน บางคนดึงชายเสื้อ บางคนขอถ่ายรูปแม้ว่าอีกฝ่ายจะปฏิเสธไปแล้ว
องค์กรชุมชนกิออน-ชินบาชิ-ชิรากาวา (Gion Shinbashi-Shirakawa area) ซึ่งดูแลพื้นที่เอกชนในย่านนั้น ระบุว่าพฤติกรรมเหล่านี้ไม่ได้แค่รบกวนความเป็นส่วนตัว [5] แต่ยังสร้างความเครียดให้กับไมโกะและเกอิโกะซึ่งเป็นเพียงคนทำงานสายอาชีพที่กำลังเดินทางไปหรือกลับจากงานเท่านั้น
กฎมีขอบเขตเพียงใด?
กฎนี้ใช้บังคับกับถนนเอกชน (shidō) ภายในย่านกิออน โดยเฉพาะบริเวณฮานามิโคจิ (Hanamikoji) และซอยแยกรอบๆ ซึ่งเป็นทางเดินส่วนบุคคลของผู้อยู่อาศัย ไม่ใช่พื้นที่สาธารณะ มีการติดป้ายประกาศเป็นภาษาอังกฤษ ญี่ปุ่น จีน และเกาหลีอย่างชัดเจน พร้อมสัญลักษณ์ห้ามถ่ายรูป
โดยทั่วไป การถ่ายรูปบนถนนสาธารณะในเกียวโตยังคงทำได้ตามปกติ และจุดชมวิวที่มีฉากหลังเป็นสถาปัตยกรรมประวัติศาสตร์ก็ยังเปิดให้เข้าชม แต่ใครก็ตามที่เดินเข้าไปในซอยส่วนบุคคลเหล่านั้นและถ่ายรูปต่อไปอาจถูกพนักงานที่ดูแลพื้นที่แจ้งเตือนและเรียกเก็บค่าปรับ
ปฏิกิริยาจากสื่อโลก
ข่าวนี้ถูกรายงานโดย BBC [2], CNN [3], The Guardian [4] และ AFP พร้อมกัน โดยส่วนใหญ่นำเสนอในเชิงเข้าใจและสนับสนุนมาตรการนี้ แม้จะมีนักท่องเที่ยวบางส่วนแสดงความไม่พอใจว่า "ควรถ่ายรูปได้เพราะเป็นที่สาธารณะ"
นี่ไม่ใช่ครั้งแรกที่เกียวโตต้องออกกฎเพื่อรับมือกับโอเวอร์ทัวริซึม ก่อนหน้านั้นยังมีการห้ามถ่ายวิดีโอบนรถบัสสายหลัก และการจำกัดการเข้าถึงพื้นที่บางส่วนของวัดดังในช่วงฤดูท่องเที่ยวสูงสุด [1]
(บรรณาธิการสังเกต) ในฐานะคนญี่ปุ่นที่อาศัยอยู่ในไทย การอธิบายปัญหากิออนให้เพื่อนต่างชาติเข้าใจมักต้องชี้ว่า — ซอยที่นักท่องเที่ยวเดินเข้าไปถ่ายรูปนั้นคือทางหน้าบ้านของคนจริงๆ ที่กำลังใช้ชีวิต ไม่ใช่ฉากตกแต่ง ความเข้าใจนี้มักช่วยให้บริบทของมาตรการปรับเงินชัดเจนขึ้นทันที
มากกว่าแค่ "ปรับ"
สิ่งที่น่าสนใจกว่าตัวเลข 10,000 เยน คือสัญญาณที่มาตรการนี้ส่งออก นั่นคือ วัฒนธรรมญี่ปุ่นไม่ใช่ "พร็อป" สำหรับถ่ายรูป ไมโกะและเกอิโกะคือมืออาชีพ ไม่ใช่แอตแทรกชัน
ประเด็นนี้กระตุ้นให้เกิดบทสนทนาในวงกว้างเกี่ยวกับความรับผิดชอบของนักท่องเที่ยวในญี่ปุ่น และคำถามว่าความนิยมที่ล้นหลามจากการท่องเที่ยวจะช่วยหรือทำลายวัฒนธรรมที่เราตั้งใจไปเยี่ยมชมนั้นกันแน่
สำหรับใครที่วางแผนไปเกียวโต — กิออนยังคงสวยงาม ยังเดินได้ ยังถ่ายรูปได้ในพื้นที่สาธารณะ แค่อย่าลืมว่าหลายซอยในนั้นคือบ้านของคนจริงๆ ที่กำลังใช้ชีวิตอยู่
ข้อมูล ณ วันที่ 9 ตุลาคม 2026
แหล่งข้อมูล
[1] The Guardian — Kyoto geisha district to fine tourists
[2] BBC News — Kyoto Gion photography ban
[3] CNN Travel — Kyoto Gion crackdown