ตอบสั้นๆ ก่อน: มีคนจ้างจริงๆ — และไม่ใช่แค่ครั้งหนึ่งสองครั้ง แต่เป็นงานประจำที่ดำเนินมากว่า 7 ปี สื่อจาก BBC, The Guardian และ NHK ต้องมาทำรายงาน และนักสังคมวิทยาใช้บริการนี้อธิบายปัญหาความโดดเดี่ยวในญี่ปุ่น
นี่คือ "บริการให้เช่าตัวเองแบบไม่ทำอะไร" ที่ฟังดูแปลก แต่บอกอะไรบางอย่างเกี่ยวกับสังคมญี่ปุ่นได้ชัดกว่าสถิติใดๆ
มอริโมโตะ โชจิ คือใคร?
มอริโมโตะ โชจิ (Morimoto Shoji) เป็นชายชาวโตเกียวที่ในปี 2018 ได้โพสต์ทวีตสั้นๆ บน X (ขณะนั้นคือ Twitter) ว่า:
> "ผมให้เช่าตัวเองได้ ค่าจ้าง: ไม่มี เงื่อนไข: ผมจะไม่ทำอะไรเลย"
ภายในไม่กี่วัน ทวีตนั้นถูก retweet หลายหมื่นครั้ง และมีคนติดต่อขอจ้างจริงๆ [1]
ปัจจุบัน มอริโมโตะรับงานโดยคิดค่าเดินทางและค่าใช้จ่ายเท่านั้น (ไม่มีค่าจ้างตัว) และยังให้บริการอยู่จนถึงทุกวันนี้ เขายังเขียนหนังสือเกี่ยวกับประสบการณ์นี้และได้รับการสัมภาษณ์จากสื่อทั่วโลก รวมถึง BBC, The Guardian และ NHK [2]
"ไม่ทำอะไร" หมายความว่าอะไร?
มอริโมโตะกำหนดกฎชัดเจน:
- จะไม่ให้คำแนะนำ แม้ลูกค้าจะถาม
- จะไม่ตัดสินใจแทน แม้ลูกค้าลังเล
- จะไม่พยายามเป็นเพื่อน หรือสร้างความสัมพันธ์
- จะเพียงแค่อยู่ด้วย ในสถานที่ที่ลูกค้าต้องการ
สิ่งที่เขาทำได้: เดินตาม, นั่งข้างๆ, ถือของให้ถ้าถูกขอ, ถ่ายรูปให้ถ้าถูกขอ [1]
ทำไมคนถึงจ้าง?
คำขอที่มอริโมโตะได้รับมีหลากหลายอย่างไม่น่าเชื่อ:
คำขอที่พบบ่อย:
- ไปงานศพคนเดียวไม่ได้ อยากให้มีคนมาด้วย แต่ไม่อยากพาคนรู้จัก
- ไปร้านอาหารคนเดียวรู้สึกอึดอัด อยากให้มีคนนั่งตรงข้าม
- ต้องการ "พยาน" ตอนยกเลิกสัญญาเช่า แต่ไม่มีใครพาไป
- อยากเดินช้อปปิ้งแต่ไม่อยากให้ใครแนะนำสินค้า
มอริโมโตะให้สัมภาษณ์ว่า ลูกค้าหลายคนบอกตรงๆ ว่า "ถ้าพาคนรู้จักไป เขาจะพยายามช่วย — แต่ฉันไม่ต้องการความช่วยเหลือ ฉันแค่อยากมีคนอยู่ด้วย" [2]
ปฏิกิริยาจากสังคมญี่ปุ่น
ในญี่ปุ่น บริการนี้ได้รับปฏิกิริยาแบบแบ่งสองฝ่าย
ฝ่ายชื่นชม มองว่า มอริโมโตะค้นพบความต้องการที่แท้จริงของคนสมัยใหม่ — ความเหงาที่ไม่ต้องการการแก้ไข แต่ต้องการแค่ "การมีอยู่" ของคนอื่น
ฝ่ายวิจารณ์ ตั้งคำถามว่า นี่คือสัญญาณว่าสังคมญี่ปุ่น "พัง" ไปแล้วหรือเปล่า ถึงต้องจ้างคนแปลกหน้ามาอยู่เป็นเพื่อน
นักสังคมวิทยาชาวญี่ปุ่นที่ให้สัมภาษณ์กับ NHK ชี้ว่า "บริการของมอริโมโตะสะท้อนปัญหาความโดดเดี่ยวในเมืองใหญ่ญี่ปุ่น — คนจำนวนมากมีเพื่อนน้อย แต่ไม่อยากรบกวนผู้อื่น การจ้างคนแปลกหน้าจึงกลายเป็นทางออกที่ 'ไม่มีภาระผูกพัน'" [3]
บริการนี้บอกอะไรเกี่ยวกับญี่ปุ่น?
ญี่ปุ่นมีอัตราความโดดเดี่ยว (loneliness) สูงเป็นอันดับต้นๆ ของโลก ในปี 2021 รัฐบาลญี่ปุ่นถึงกับตั้ง "รัฐมนตรีว่าการกระทรวงความโดดเดี่ยว" (Minister of Loneliness) เป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ [2]
สำหรับผู้เขียนซึ่งเป็นคนญี่ปุ่น สิ่งที่น่าสนใจในบริการของมอริโมโตะคือ มันสะท้อนวัฒนธรรม "ไม่อยากเป็นภาระ" ของคนญี่ปุ่น — คนญี่ปุ่นจำนวนมากไม่กล้าขอความช่วยเหลือจากคนรู้จัก เพราะกลัวว่าจะรบกวนหรือเป็นหนี้บุญคุณ การจ้างคนแปลกหน้าจ่ายค่าเดินทางแล้วจบ จึงรู้สึก "ปลอดภัย" กว่า
มอริโมโตะเคยพูดไว้ว่า: "บางทีคนเราแค่ต้องการพื้นที่ที่ไม่มีความคาดหวัง — และนั่นคือสิ่งที่ผมให้ได้" [1]
ส่วนตัวมองว่าสิ่งที่มอริโมโตะทำได้ดีที่สุดไม่ใช่การ "ไม่ทำอะไร" แต่คือการทำให้คนที่จ้างเขารู้สึกว่า "ไม่ต้องอธิบาย ไม่ต้องขอบคุณ และไม่ต้องเป็นหนี้ใคร" — สำหรับคนญี่ปุ่นจำนวนมาก ความรู้สึกนั้นหายากกว่าที่คนภายนอกจะเข้าใจ
ข้อมูล ณ วันที่ 16 สิงหาคม 2026